×

روانشناسی

خانه » مقالات » روانشناسی
09 سپتامبر 2019
روانشناسی

روانشناسی

روانشناسی از موضوعات مطرح عصر حاضر بوده و کمتر کسی را می توان یافت که در مورد آن اطلاعاتی فارغ از درست یا غلط بودن آن نداشته باشد. بر خلاف گذشته دیگر روانشناسی علمی مختص به درمان دیوانگان تلقی نشده و جامعه تحصیل کرده آن را به عنوان امری مهم در جهت توسعه فردی، اجتماعی و راهگشا در مشکلات فردی و خانوادگی می دانند.

ریشه های تاریخی روانشناسی را می توان در سده های چهارم و پنجم پیش از میلاد و در میان فلاسفه یونان همچون سقراط، افلاطون و ارسطو جستجو کرد. فلاسفه تا آغاز روانشناسی به عنوان علم در حوزه شناخت انسان، تفکر، هوشیاری، اخلاقیات و … به بحث می پرداختند و نظرات خود را ارائه می کردند در همان دوران سقراط پرسشهایی بنیادین درباره زندگی ذهنی و روانی آدمی مطرح نمود که اهمیت بسیاری از آنها امروزه نیز به اندازه دوران خود اوست.

روانشناسی علمی

آغاز روانشناسی علمی به سالهای پایانی قرن نوزدهم میلادی باز می گردد که ویلهلم وونت اولین آزمایشگاه روانشناسی را در شهر لایپزیک آلمان پایه گزاری نمود و روانشناسی به صورت بررسی علمی رفتار و فرآیندهای ذهنی تعریف شد. رفته رفته تیچنر با هدف تحلیل ساختارهای ذهنی و تمرکز بر تحلیل عناصر هوشیاری مکتب ساخت گرایی را بنیان نهاد و ویلیام جیمز به بررسی ماهیت سیال و شخصی هوشیاری پرداخت و مکتب کارکرد گرایی را بنیان نهاد. او مراد از کارکرد گرایی را بررسی این مطلب می دانست که ذهن چگونه کار می کند که جاندار موفق به انطباق و سازگاری با محیط و عمل در آن می شود. در سالهای دهه ۱۹۲۰ این رویکردها جای خود را به رفتارگرایی به رهبری جان بی واتسون ، گشتالت که به رویکرد ماکس ورتایمر، کافکا و کهلر اطلاق می شد و روانکاوی به رهبری زیگموند فروید داد.

ویلهلم وونت

ویلهلم وونت

اواخر دهه ۱۹۵۰ سلسله مقالات هربرت سیمون که بعدها برنده جایزه صلح نوبل شد نشان داد که با استفاده از کامپیوتر می توان پدیده های روانشناختی را شبیه سازی نمود و همین موضوع باعث شد بسیاری از مسائل روانشناسی پیشین در قالب نظامهای پردازش اطلاعات عرضه گردند و همینطور بسیاری از نظرات روانشناسی گشتالت و روانکاوری به شیوه دقیقی صورت بندی گردند.

هربرت سیمون

هربرت سیمون

تغییر مهم دیگر در همین سالها رشد زبانشناسی نوین به رهبری نوام چامسکی بود که کتاب او به عنوان ساختهای نحوی نخستین تحلیلهای روانشناختی مهم در زمینه زبان و پیدایش رشته روانشناسی زبان را تدارک دید. همزمان با این دو رویداد پیشرفتهای مهمی در زمینه عصب شناسی نیز در جریان بود که همگی منجر به شروع رویکردی جدید در روانشناسی با گرایش شناختی گردید.

نوام چامسکی

نوام چامسکی

سیر تحول روانشناسی در یکصد سال اخیر را می توان در قالب ۴ موج تقسیم بندی شده اند

موج اول روانشناسی رویکرد روانکاوی است که توسط زیگموند فروید، عصب شناس اتریشی، پایه گذاری شد و با کارهای بزرگان دیگری همچون آدلر ، یونگ ، هورنای ، فروم و…گسترش پیدا کرد اساس تئوری روانکاوی بر ناخودآگاه استوار بود.

موج دوم روانشناسی مکتب رفتار گرایی است که توسط دانشمندانی همچون پاولف ، واتسون و اسکینر پایه گذاری شد .اساس این تئوری ، این است که ذهن یک دستگاه یادگیری است و پایه رفتارها و احساسات، مشاهدات ما و اطلاعاتی هستند که در ذهن ما ثبت می‌شوند .

موج سوم روانشناسی، موج وجودی است. در این موج جنبه فلسفی روانشناسی بیشتر مدنظر قرار گرفت و موضوعاتی همچون جایگاه انسان در هستی ، معنای زندگی و جبر و انتخاب مورد توجه قرار گرفتند. بزرگانی همچون ژان پل سارتر ، ویکتور فرانکل و آبراهام مازلو در شکل‌گیری این جریان نقش مهمی داشتند .

موج چهارم روانشناسی، رویکرد فرافردی است. شاید کارل گوستاو یونگ روانکاو سوئیسی و پایه گذار روانشناسی تحلیلی با وارد کردن مفهوم ناخودآگاه جمعی به نحوی، در دل موج اول روانشناسی، بذر چهارمین موج روانشناسی را کاشت. مفهوم فرافردی در این نام‌گذاری بر این باور تاکید دارد که آگاهی یک کیفیت فردی نیست که تنها براساس اطلاعاتی که یک فرد از محیط می‌گیرد شکل یابد، بلکه آگاهی یک کیفیت جهانی است که تغییر آگاهی هر فرد، خواه ناخواه، بر سطح و محتوای آگاهی کلیه افراد تاثیر گذار است. انتخاب های ما بر جهان مؤثرند و متقابل جهان نیز برای ما فضاهای انتخاب گسترده تری فراهم می‌کند که منجر به عمیق‌تر شدن آگاهی ما می‌گردد.

با این مقدمه کوتاه از تاریخ روانشناسی حال نوبت پرداختن به موضوع نقش روانشناسی در زندگی هر یک از ما می رسد.

همه انسانها یکتا هستند و هیچ دو انسان حتی اگر دوقلو هم باشند کاملا یکسان نیستند با این وجود انسانها راه و روشهای یکسانی را برای زندگی انتخاب می کنند. می توان براساس اطلاعات آماری تیپ های شخصیتی را تعریف کرد، استعداد ها و توانایی ها را گروه بندی کرد و حوزه بیماری و سلامت را تفکیک نمود و به همین ترتیب شناخت از انسان را تکمیل نمود. نهایتا تمام آنچه حاصل می شود را می توان برای سوالات بزرگی که در برابر بشر امروز قد علم کرده اند بکار بست.

سوالات اساس بشر و علم روانشناسی

من کیستم؟ دلیل زندگی چیست؟ معنای زندگی چیست؟ چگونه شغلی انتخاب کنم که در آن موفق تر باشم؟ در چه رشته ای تحصیل کنم برایم بهتر است؟ در مصاحبه استخدامی چگونه رفتار کنم؟ خاطرات تلخ کودکیم را چگونه فراموش کنم یا ببخشم؟
در پاسخ با سوالات بشر علم سمت و سوی خود را می رود تا با پژوهشهایش بتواند پاسخ گوی بشر باشد و همینطور آثاری زرد در قالب کتاب، پادکست و ویدیو منتشر می شوند که بررسی ماهیت آنها در حوصله این نوشته جای ندارد.

زندگی بشر امروز ابعاد گسترده ای دارد و دنیایی سرشار از رقابت در انتظار هر کودکی است که پا به عرصه وجود می گذارد. والدین می خواهند فرزندانشان به بهترین نحوه ممکن تربیت شوند و سالم ترین محیط ممکن را برای کودکانشان فراهم آورند، در این میان هر فرد بزرگسال با فراز و نشیبهای روانی فراوانی در طول زندگی خود رو به رو می گردد که عبور از تمامی آنها بدون بهره گیری از متخصصین می تواند هزینه هایی زیاد و البته غیر لازم را به وی تحمیل نمایند.

روانشناسی امروز می تواند در حوزه های زیر به مردم در جهت بهبود کیفیت زندگی کمک نماید.

فرزند پروری:

شیوه های نگهداری از مادر و کودک از بدو انعقاد نطفه تا لحظه تولد و تا پایان دوران کودکی

بلوغ:

شیوه های رفتار با نوجوانان در دوره بلوغ و عبور سلامت از آن

انتخاب همسر:

هرآنچه هریک از زوجین باید در انتخاب همسر مطلوب خود بدانند، کدام فرد با کدام ویژگیها می تواند زندگی آرامتر و مطلوبتری فراهم آورد، کدام صفات شخصیتی می تواند برای آغاز زندگی مشترک با مخاطرات بالقوه با احتمال بالاتری همراه باشد.

روابط متقابل همسران:

شناخت رفتار زوجین و شیوه های کنش و واکنش موثر

انواع اعتیاد:

غلبه بر انواع اعتیاد از اعتیاد به خوردن و چاقی تا انواع اعتیاد به مواد مخدر صنعتی و سنتی

شیوه های تفکر:

شناسایی خطاهای ذهنی و آشنایی با تفکر عاقلانه و کارآمد

غلبه بر انواع اضطراب و افسردگی

ارتباط موثر

انتخاب شغل:

شناسایی مشاغلی که با ویژگی های شخصیتی فرد همخوانی بیشتری دارند

انتخاب رشته تحصیلی:

شناسایی رشته هایی که با استعداد های ذاتی فرد همخوانی بیشتری دارند

شیوه های مطالعه و یادگیری:

شیوه هایی که با یادگیری آن می توان در زمان کمتر مطالعه و یادگیری موثر و بلند مدت تری داشت

نگهداری از بیماران:

شیوه های برخورد با بیماران آلزایمر و کودکان استثنایی

غلبه بر صدمات شدید عاطفی:

چگونگی مواجهه با حوادثی مانند مرگ عزیزان، ورشکستگی و خیانت

کاوه راد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Solve : *
28 + 2 =